Dünyada Hristiyanlığa topluca geçen ve devlet dini olarak kabul eden ilk halk olan Ermenilerin arasında bugün hâlâ ateşe ya da güneşe tapan Paganlar var. Dağ, taş, her yer kilise, her yer “haçkar” iken, Zerdüşt dininin Ermenistan’da hâlâ taraftarı olduğunu, hatta son yıllarda organize olduklarını öğrendiğimde çok şaşırmıştım. Zerdüştlük İran’da olduğu gibi Ermenistan’da da varlığını sürdürüyormuş meğer. Yasak değilmiş, ama görmezden geliniyormuş.

Garni tapınağı Ermenilerin Pagan ibadethanelerinin en önemlilerinden, ayakta kalmayı başarmış en popüler tarihi eseri. Görmeye değer, iyi korunmuş bir tapınak.

Adıyaman’ın Kâhta İlçesinde ünlü Nemrut Dağı vardır. Hani şu kocaman heykelleriyle ünlü dağ. Nemrut'u ziyaret edenler bu tarihi güzelliğin özellikle gün doğumunda ziyaret edilmesinin gelenekselleştiğini bilir. Rehberler de sabahın erken saatlerinde dağa çıkarır turistleri. Ancak, pek azımız gün doğumunda Nemrut'a çıkmanın Pagan bir gelenek olduğundan, turizme de bu ritüelden geçtiğinden haberdardır.

Zaman zaman Ermenistan’dan Nemrut’a Pagan gruplar gelmekte ve burada güneş doğuşunda kâhinler önderliğinde "Aravod Luso" (Gün Işığı, Gün, Aydınlık) ilâhisi ile güneşe tapınmaktalar. Ritüellerinde ateş, bıçak, svastika da denen güneş veya sonsuzluk çarkı, yani hayatın devam ettiğinin işareti de rol oynamakta.

21 Mart tarihi Pagan Ermenilerin kutsal günüymüş ve bu tarihte çalışmayıp sadece ibadet ediyorlarmış. Sahi, Nevruz ne zamandı? Ateşin üstünden atlanmıyor muydu? Tesadüf mü?

Peki ya, Diyarbakır ve Mardin yörelerinde yaşayan ve Ermeni yazarların XI. ve XII. Yüzyıllarda “Güneşin Çocukları” olarak adlandırdıkları Şemsîler? Tesadüf mü?

Yok, yok, şu ateş ve güneş meselesini derinlemesine irdeleyelim en iyisi.