Yıllar önce, Orhan Veli'nin "Sakal" adlı şiirinin bir dizesinde rastlamıştım Gülcemal ismine. Belfast'ta başlayıp, İstanbul'a kadar uzanan hikâyesinden, birçok edebiyatçıya esin kaynağı olduğundan habersizdim ilk okuduğumda. Hanginiz bilir, benim kadar, Karpuzdan fener yapmasını; Sedefli hançerle, üstüne, Gülcemal resmi çizmesini; Beyit düzmesini; Mektup yazmasını; Yatmasını, Kalkmasını; Bunca yılın Halimesi'ni Hanginiz bilir, benim kadar, Memnun etmesini? Değirmende ağartmadık biz bu sakalı!

Orhan Veli, Temmuz 1941 Gülcemal Vapuru, filmlere konu olan ünlü Titanic gemisinin sahibi White Star firması adına, 1874 tarihinde "Germanic" ismiyle Belfast'ta denize indirilir. 1911 yılında Osmanlı Seyr-i Sefain adına yaklaşık yirmibeş bin altın liraya satın alındığında otuz yedi yaşındadır. Yeni alınan gemiye Padişah Sultan V. Mehmet Reşat'ın annesi olan Gülcemal Kadın Efendi'nin adı verilir. Seferlere başlamasının ardından yolcuları Gülcemal'i çok sever. Mustafa Kemal Atatürk, 5 Haziran 1926'da Mudanya'da Gülcemal Vapuru hatıra defterine şu satırları yazar: "Gülcemal Vapuru'nda gördüğüm intizam ve mükemmeliyet takdire değerdir. Genel Müdür Beyefendi'ye, geminin süvarilerine ve bütün mürettebatına teşekkür ederim. Gazi M. Kemal" Bedri Rahmi Eyüboğlu, "İstanbul Destanı" adlı şiirinin bir bölümünde aşağıdaki gibi anlatır Gülcemal'i. İstanbul deyince aklıma martı gelir. Yarısı gümüş, yarısı köpük Yarısı balık, yarısı kuş. İstanbul deyince aklıma bir masal gelir, bir varmış, bir yokmuş. İstanbul deyince aklıma Gülcemal gelir, Anadolu'da, toprak damlı bir evde, Gülcemal üstüne türküler söylenir. Süt akar cümle musluklarından, direklerinde güller tomurcuklanır. Anadolu'da, toprak damlı bir evde çocukluğum, Gülcemel'le gider İstanbul'a, Gülcemal'le gelir Karadeniz'e düzenli posta seferleri yapmaya başlamasının ardından yöre halkının dilinde bir tür söylenceye dönüşür Gülcemal. Gülcemal dedukleri Denizi elekleyi Bacalari dumanli Kıyılari bekleyi Gülcemal Gülcemal Savruluyi dumanin Aldın gittin yarımi Yoktur senin imanin

#gülcemal #vapur #istanbul