Türkiye'de İlk Belediye

22.01.2019

Kırım Savaşı sırasında (1853-1856) İngiltere ve Fransa “Boğazdaki Hasta Adam”ın, yâni yıkılmakta olan Osmanlı İmparatorluğu’nun yanında yer alırlar. Yeter ki Rusya, Akdeniz’e inemesin. Şehirde İngiliz ve Fransız askerleri cirit atmaktadır ve genellikle Cenovalılardan kalma Galata semtini tercih etmişlerdir. Haliç’in güneyi çok sofudur. Kendilerini Galata’da rahat hissetmektedirler; kiliseler, hanlar, meyhaneler vardır burada. Ama alıştıkları altyapı yoktur. İşte bu sırada, 1855 yılında İstanbul Şehremaneti kurulur. Günümüzün belediyesine eşdeğer bir yapı. Şehremini de Belediye Başkanı demek. Ancak ne seçimle başa gelmektedir, ne kendi bütçesi vardır, ne de deneyimli kadroları. İşleri görebilmek için Osmanlı tebaasından dördü gayrimüslim, biri Müslüman olmak üzere beş, iki de belediye işlerinden anlayan yabancı uyruklu kişi olmak üzere yedi kişilik bir komisyon oluşturulur: İntizâm-ı Şehr.

 

Konstantinopolis, Bizans İmparatorluğu’nun başkentiyken 14 idarî bölgeye ayrılmıştı; Galata 13. bölgeydi. Buradan ilham alınır. Bir yandan da Avrupa kentleri incelenir. Paris’e bakarlar, bir ilham daha edinirler. İstanbul yine 14'e ayrılır ve Dolmabahçe’den Azapkapı’ya, Karaköy’den Taksim’e kadar olan bölgeye bakacak olan Beyoğlu Belediyesi 6. Bölge olur. Çünkü Paris’in “Sixieme arrondissement”ı, yâni altıncı bölgesi, kentin en mâmur, en canlı bölgesidir. Paris’e öykünme vardır artık. Osmanlı Avrupalılaşmaktadır. Beyoğlu bir nevî pilot bölge olmuştur ve belediyecilik çalışmaları birinciden değil de altıncı daireden başlamıştır. Bu yüzden buraya “İlk Belediye” de denir.

 

Osmanlı, Avrupaî tarzda kent hizmet ve düzenlemeleri ile belediyeciliği ilk kez burada tanımıştır. Bu 6. Daire sanki bir tür İmar Bakanlığıdır. Dairenin başına Dış İşleri Teşrifatçısı Mehmet Kamil Bey getirilir. İlk iş, Beyoğlu ve Galata’nın kadastrosunu çıkarmaktır. Sokaklara isim verilir, binalar numaralandırılır. Temizlik işleri için 1859’da ihale açılır. Sokaklar üç sınıftır. Birinci sınıf sokaklar her gün, diğerleri daha seyrek süpürülür. Cadde-i Kebir’e (İstiklâl Caddesi) kaldırım döşenir. Kanalizasyon şebekesi yapılır. Dolmabahçe Gazhanesi’nden buraya havagazı şebekesi döşenir ve ilk kez Cadde-i Kebir’de 1870’li yıllarda sokak fenerleri yanacaktır.

1869 yılında atlı tramvay işletmesi başlar. Konstantin Karapano Efendi kapmıştır ihaleyi. Ecnebilerin ve Levantenlerin yaşadığı semtte  yine onların talebi doğrultusunda belediyecilik başlamış ve İstanbul’un en azından bu bölgesi Avrupaîleşmeye başlamıştır artık. 

 

Altıncı Daire'den dolayı buraya "Şeş-Hâne" denmiştir. Şişhane adı oradan gelir. Önceleri gazlı, sonra elektrikli ampullerin ve aydınlatmaya dair bilûmum aksamın tek ve en büyük müşterisi belediyedir. Semtte oluşan ihtişamlı şehir konakları, sefârethâneler, ticaret hanları da aydınlatma aksamı konusunda iyi müşteridirler. İşte avizecilerin ve elektrik aksamı satıcılarının burada yoğun olmasının sebebi budur.

 

Binânın mimarı Giovanni Battista Barborini'dir. 1820-1891 yılları arasında yaşamış İtalyan mimar Parma kentinde doğmuş, Birinci İtalyan Bağımsızlık Savaşında Avusturyalılara karşı savaşırken yaralanmış, 1849’da “beyin göçü”yle İstanbul’a gelmiş ve önemli eserler bırakmıştır. Fossati Biraderlerle birlikte çalışmış, Hollanda Sefâreti'ni, Varyete Tiyatrosu’nu yapmıştır. En önemli eseri ise Altıncı Daire binâsıdır. 1880’de İstanbul’dan ayrılmıştır.

 

Binâ, 1960’lardan sonra bir ara kaymakamlık olarak kullanılmış, 1984’te artık 45 mahalleyi kapsayan koca bir ilçe belediyesi haline gelen Beyoğlu Belediyesi’ne (tekrar) verilmiştir.

2014’te tamamlanan, tartışmalı bir restorasyon geçiren bu neoklasik yapının iki yanında ve çatı katında artık “çağdaş ek binalar” vardır.

Belediye kendi binasına kaçak kat çıkmıştır.

İmar affından faydalanacaktır herhalde.

 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

RSS Feed

KÜNYE

IMPRESSUM

LEGAL NOTICE

Cicerone.Travel ist eine eingetragene Marke von Inspira-Tour.

TÜRSAB A-11771

İNSPİRA TURİZM ve TİCARET Ltd. Şti.,

Bağdat Cad. 47/6, Kızıltoprak

34724 İSTANBUL


Steuernummer: GÖZTEPE V.D. 4780920202

KIZILTOPRAK, İSTANBUL

0216 330 70 45

0552 330 70 45 WhatsApp

info@cicerone.travel

  • Facebook Social Icon

Facebook: Cicerone.Travel

Instagram: cicerone.travel

Cicerone.Travel is a registered brand of Inspira-Tur.

TURSAB A-11771

İNSPİRA TURİZM ve TİCARET Ltd. Şti.,

Bağdat Cad. 47/6, Kızıltoprak

34724 İSTANBUL


Tax Registration: GÖZTEPE V.D. 4780920202

KIZILTOPRAK, İSTANBUL

0216 330 70 45

0552 330 70 45 WhatsApp

info@cicerone.travel

  • Facebook Social Icon

Facebook: Cicerone.Travel

Instagram: cicerone.travel

Cicerone.Travel bir İnsipra Turizm markasıdır.

TÜRSAB A-11771

İNSPİRA TURİZM ve TİCARET Ltd. Şti.,

Bağdat Cad. 47/6, Kızıltoprak

34724 İSTANBUL


GÖZTEPE V.D. 4780920202

KIZILTOPRAK, İSTANBUL

0216 330 70 45

0552 330 70 45 WhatsApp

info@cicerone.travel

  • Facebook Social Icon

Facebook: Cicerone.Travel

Instagram: cicerone.travel