Ukrayna Ortodoksları

04.01.2019

Dünyanın nurtopu gibi bir otosefal Ortodoks kilisesi daha oldu bugün itibariyle.

Ukrayna Ortodoksları, Rus Ortodoks Kilisesi hegemonyasından ayrılıp kendi başına (otosefal) bir kilise olarak kurumlaşma yolunu seçtiler. Bunun için gerekli olan ise, Fener Ekümenik Patrikhanesi tarafından resmen tanınmaktı. İşte bugün bu gerçekleşti ve imza altına alındı.

 

2 Aralık 2018 günü Cicerone'nin "Haliç'ten Tekneyle Şıngır Mıngır Fener ve Balat" gezisini yine küçük bir grupla yaparken Ayakapı'daki Aya Nikola Kilisesi'ne girdiğimizde ne kadar tarihi bir güne şahit olacağımızı bilmiyorduk henüz. Ukrayna'nın 1932-33 yıllarında Holodomor adı verilen bir tür "soykırım" yaşadığını da bilmiyorduk.

 

Holodomor, ya da Ukrayna Kırımı, 1932–1933 arasında, o dönem Sovyetler Birliği'nde suni olarak yaratılan kıtlık sebebiyle yaklaşık olarak 8 milyon insanın öldüğü olaylara verilen admış.

 

Bilmiyorduk.

 

Kooperatif tarım uygulamalarını kabul etmeyen Ukrayna köylüsü zorlamalar karşısında tarım üretiminden vazgeçerek, üretimi durdurmuş. Dönemin yöneticileri, "anti-kolhoz" hareketin yayılmasını önlemek amacıyla, sorunu hafifletecek önlemler almaktan kaçınmış ve bölgede diğer direnişçi köylülerce ibret alınabilecek olaylar çıkarmak istemiş. Açlığın en tepeye ulaştığı dönemde dahi, Sovyet yönetimi, 1932'de 1,7 milyon ton, 1933'te 1,84 milyon ton tahıl ihraç etmiş. Bölgede artan açlıktan kaçmak isteyenlerin başka bölgelere gitmesine engel olunarak, "katliama" seyirci kalınmış. O dönemde kıtlık haberleri mümkün olduğunca sansürlenerek dünyanın dikkatinden saklanmış.

 

Bunları da şimdilik Vikipedi'den öğrendik. Belki ileride daha çok şey öğreniriz bu konuda.

 

Konu din ve hele Ortodoks Dünyası olunca işler iyice çetrefilleşiyor. Ekümenik (Cihanşümul) Fener Patrikhanesi'ne bağlı otosefaller, ulusal patrikhaneler, otonomlar ve daha başka statüdeki "Doğu Kiliseleri" her ne kadar yüzyıllardır blok halinde bir görünüm vermeye çalışmışlarsa da, onlar da zaman zaman bölünme, çoğalma, ayrılma yaşamışlardır.

 

SSCB'nin çökmesi sonrası oluşan BDT'den (Bağımsız Devlet Topluluğu) ayrılma hevesinde olan bazı ülkeler olduğunu biliyoruz: Gürcistan ve Ukrayna bu konuda Anglo-Amerikan eksenli Batı Bloku desteği görerek BDT'nin önderi Rusya ile zaman zaman çatışma yaşamıştır. Bu çatışmayı din eksenine taşımak ayrı bir siyasi manevra kabiliyeti gerektiriyor herhalde ki, "din işleri ile devlet işleri birbirinden ayrıdır" diye öğrendiğimiz şiar artık pek geçerli olmasa gerek.

 

Moskova Ortodoks Patrikhanesi, Kiev Metropolitliğinin ayrı bir Patriklik olarak Fener tarafından tanınmasına hoş bakmayacağını zaten belirtmiştir.

 

Olayın siyasi boyutu ise şöyle olsa gerek: Ukrayna'nın Avrupa ve Batı desteğiyle BDT'den ayrılmasına pek de hoş bakmayan Rusya (2014 Kırım itiş-kakışını hatırlamakta fayda var) şimdi bu ayrılıkçılığa bir de toplumsal-dinsel bir temel kurulmasını hiç sevmeyecektir. Rusya Karadeniz'i Türkiye ile paylaşan ülke olarak kalmak isteyecektir. Başka bir paydaş daha Karadeniz'de güçler dengesini bozar.

 

Ekümenik Patrikhane tarihte başka ayrılmalar da yaşamıştır. Örneğin, Bulgarlar ayrılmak istediklerinde Osmanlı Padişahından da izin alınmıştır. Ancak durum artık biraz farklı. Kimse TC Devleti'nden bu konuda izin almak zorunda değil. Ukraynalılar isterlerse ayrılırlar. Buna ancak siyaseten zayıflayacak olan Rus Ortodoks Patrikhanesi karşı çıkabilir ve zaten çıkıyor da.

 

 

Peki ya Türkiye Cumhuriyeti ne diyor bu işe?


Ekümenik Patrikhaneyi kendi sınırları içinde bulunduran, ama ekümenik (cihanşümul) olarak tanımayan, sadece burada yaşayan Rum Ortodoksların başı olarak gören TC, Dışişleri Bakanının ağzından "böyle bir ayrılmayı desteklediklerini" ilan etmiştir. Bu bence yanlış. TC bu işe karışmamalı, hele müdahale hiç etmemeli. Çünkü "sen benim ayrılıkçımı destekliyorsan, ben de senin ayrılıkçını desteklerim" anlayışına zemin hazırlanmış olur.

 

Din işleri ile devlet işleri ayrıydı hani? Ne Rusya'da, ne Ukrayna'da, galiba ne de Türkiye'de pek ayrı değil bu işler. Ne işlerse artık?


Putin, Kırım ve Sivastopol'daki donanmasını garantiye almıştı şu 2014 krizinde. 2008 Gürcistan krizinde İstanbul Boğazı'ndan ABD savaş gemileri Montrö uyarınca cephanesiz (!) Karadeniz'e açılmış ve Gürcistan önlerinde dayanışma göstermişti 21 günlüğüne. Biz ise burada nefesimizi tutmuştuk. 1914'te Karadeniz'e açılan Alman gemileri Göben ve Breslau'yu hatırlamıştık.


Sahi, Ukrayna Karadeniz komşumuz olunca (ki çoktan oldu) Montrö antlaşması ne olacak? Orada sadece SSCB imzası vardı öncül devlet olarak. Bizim Dışişleri elbet bu konuda da çalışıyordur, diye umalım.

 

Moskova Patrikhanesi, İstanbul Patrikhanesi'nin hep rakibi olmuştur. Hatta, "ekümenik" ünvanını da almak istemiştir.


Bugün itibariyle Moskova'dan ayrılan Kiev, Fener Ekümenik Patrikhanesi tarafından Moskova'yla eşdeğer bir Kilise olarak tanınmıştır. Kiev Metropoliti artık bir Patrik'tir.

 

Meğer, ne önemli günlere şahit olmuşuz! Tam da 6 Ocak öncesi imzalandı bu kabul sözleşmesi, Ortodokslar için çok önemli bir gün olan 6 Ocak...

 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

RSS Feed

KÜNYE

IMPRESSUM

LEGAL NOTICE

Cicerone.Travel ist eine eingetragene Marke von Inspira-Tour.

TÜRSAB A-11771

İNSPİRA TURİZM ve TİCARET Ltd. Şti.,

Bağdat Cad. 47/6, Kızıltoprak

34724 İSTANBUL


Steuernummer: GÖZTEPE V.D. 4780920202

KIZILTOPRAK, İSTANBUL

0216 330 70 45

0552 330 70 45 WhatsApp

info@cicerone.travel

  • Facebook Social Icon

Facebook: Cicerone.Travel

Instagram: cicerone.travel

Cicerone.Travel is a registered brand of Inspira-Tur.

TURSAB A-11771

İNSPİRA TURİZM ve TİCARET Ltd. Şti.,

Bağdat Cad. 47/6, Kızıltoprak

34724 İSTANBUL


Tax Registration: GÖZTEPE V.D. 4780920202

KIZILTOPRAK, İSTANBUL

0216 330 70 45

0552 330 70 45 WhatsApp

info@cicerone.travel

  • Facebook Social Icon

Facebook: Cicerone.Travel

Instagram: cicerone.travel

Cicerone.Travel bir İnsipra Turizm markasıdır.

TÜRSAB A-11771

İNSPİRA TURİZM ve TİCARET Ltd. Şti.,

Bağdat Cad. 47/6, Kızıltoprak

34724 İSTANBUL


GÖZTEPE V.D. 4780920202

KIZILTOPRAK, İSTANBUL

0216 330 70 45

0552 330 70 45 WhatsApp

info@cicerone.travel

  • Facebook Social Icon

Facebook: Cicerone.Travel

Instagram: cicerone.travel