"Din elden gidiyor!"

07.11.2017

Yalı skandalı, eğitim sistemi tartışması ve İtalyan Yahudileri

Kamondo’lar bankerlik işlerinin yanı sıra İstanbul’un aydın Yahudi çevrelerinin desteğiyle Hasköy’de kurduk- ları “Escuela” adlı okulu, Osmanlıca, İbranice ve Ladino dışında Fransızca gibi Avrupa dillerini de öğreten, Batılı tarzda bir eğitim kurumu haline getirmek için çaba sarfederken, fanatik dindar Yahudilerin hedefi hali- ne gelir. Bu cepheden Haham İzak Akriş ve Salomon Kamhi, cemaatin fakir alt tabakalarına hitaben attıkları

 

nutuklarda sık sık Kamondo’ların bu okulda Hıristiyan propagandası yaptığını ve Yahudi çocuklarını “dinden imandan çıkardığını” vurgular, “çocuklarımız Hristiyanlaştırılıyor!” yaygarası koparırlar. Haham Akriş, Kamon- do’nun “herem” işlediğini, aforoz edilmesi gerektiğini söyleyerek Yahudilerin cahil ve fakir kesimini kolaylıkla galeyana getirir. Bu aleyhte propaganda sonucunda bazı aileler çocuklarını okuldan almaya başlar.

 

1861 Kasım ayında bir akşam Yeniköy’de Kamondo yalısında yüksek bir misafir vardır: Sadrazam Fuad Paşa. Ancak bir de davetsiz misafir yanaşır yalıya kayıkla. Hizmetkârların karşı koymasına rağmen içeri giren ve elin- deki âsâsı ile önüne gelen camı çerçeveyi, kıymetli lamba ve vazoları kırıp döken kişi yobazların başı Haham İsak Akriş’tir. Lamba taşıyan dekoratif heykelleri kırar. Heykel puttur. Put ise caiz değildir.

Akriş, Kamondo’yu aforoz ettiğini ilan eder. Sadrazam Fuad Paşa tüm bu olup bitene şahit olur ve Haham ile yanındakileri korumalarına yakalatıp Eyüp’teki İplikhane’ye hapsettirir. Ertesi cuma binlerce Yahudi, Hasköy-Sütlüce arasında, Sultan Abdülaziz’in Eyüp Sultan’a namaza gitmek üzere izleyeceği güzergahta toplanarak hep bir ağızdan “El Meleli Yasev al Kisse Rahamim” (Kral merhamet tahtının üstünde oturur) ilahisini okurken içinde cemaatin üç temsilcisi bulunan bir kayık da Sultan’ın kayığına yanaşarak Haham’ın serbest bırakılmasını arz eder. Olaydan haberdar olmayan Sultan Abdülaziz, Haham’ın derhal serbest bırakılmasını emreder. Böylelikle Haham Akriş oldukça şımarır tabii ve Hahambaşı Yakup Avigdor’un azledilip, Kamon- do’nun da cemaat yönetiminden kovulmasını ister.

Bu olayın hemen ardından duruma açıklık getirmek isteyen Fuad Paşa, derhal bir yüksek mahkeme kurdurur. Ardından kimilerinin onaylayıp, kimilerinin reddettiği haham atamaları ve azilleri gerçekleşir. Buradan “Ya- hudi kurumlarının başkanlığına yabancı uyrukluların getirilmesini” yasaklayan bir karar çıkar. Gerici Musevi kesim zafer kazanmıştır. Cemaatin en saygın ve aydın üyeleri dışlanır. Bu da, Abraham Béhor ve Nissim Kamondo kardeşlerin cemaatteki görevlerini terk etmesi demektir.

 

Böylelikle 1862 yılında İstanbul İtalyan Yahudi Cemaati (Comunità israelitico-italiana) adlı yeni bir cemaat ku- rulur. Kamondo Ailesi’nin akrabaları, arkadaşları, iş ortakları ve yakın dostları, Modiano, Morpurgo, Léonce ve Gabriel Tedeschi, Léon Piperno, Emmanuel Veneziani, Daniel Fernandez, Luzzati, Viterbolarla birlikte kurdukları cemaatin başkanlığına 1864 yılında Jacques de Castro seçilir. Yeni kurulan bu cemaatte, Abraham Béhor ve Kamondo Bankası’ndaki en yakın yardımcıları da önemli sorumluluklar alır.

 

Eğitimdeki gerici-ilerici ayrılığı dinî cemaatlerin de arasına hat çizmiştir böylece. Herkes kendi gençliğinin geleceğini hazırlamak istemektedir.

Yobazlar işi şuraya kadar vardırmıştır artık: Okullarda derslikler “Fransız icadı soba” yerine eski usül mangal ile ısıtılmalıdır artık.

Hangi cenahtan gelirse gelsin, bağnazlık ne kadar tanıdık... 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

RSS Feed

KÜNYE

IMPRESSUM

LEGAL NOTICE

Cicerone.Travel ist eine eingetragene Marke von Inspira-Tour.

TÜRSAB A-11771

İNSPİRA TURİZM ve TİCARET Ltd. Şti.,

Bağdat Cad. 47/6, Kızıltoprak

34724 İSTANBUL


Steuernummer: GÖZTEPE V.D. 4780920202

KIZILTOPRAK, İSTANBUL

0216 330 70 45

0552 330 70 45 WhatsApp

info@cicerone.travel

  • Facebook Social Icon

Facebook: Cicerone.Travel

Instagram: cicerone.travel

Cicerone.Travel is a registered brand of Inspira-Tur.

TURSAB A-11771

İNSPİRA TURİZM ve TİCARET Ltd. Şti.,

Bağdat Cad. 47/6, Kızıltoprak

34724 İSTANBUL


Tax Registration: GÖZTEPE V.D. 4780920202

KIZILTOPRAK, İSTANBUL

0216 330 70 45

0552 330 70 45 WhatsApp

info@cicerone.travel

  • Facebook Social Icon

Facebook: Cicerone.Travel

Instagram: cicerone.travel

Cicerone.Travel bir İnsipra Turizm markasıdır.

TÜRSAB A-11771

İNSPİRA TURİZM ve TİCARET Ltd. Şti.,

Bağdat Cad. 47/6, Kızıltoprak

34724 İSTANBUL


GÖZTEPE V.D. 4780920202

KIZILTOPRAK, İSTANBUL

0216 330 70 45

0552 330 70 45 WhatsApp

info@cicerone.travel

  • Facebook Social Icon

Facebook: Cicerone.Travel

Instagram: cicerone.travel