Hay ve Hayastan

04.08.2017

 

Biz ve dünyanın benim bildiğim kadarlık kısmı Ermenistan’a „Ermenistan/Armenia“ der, Ermenliere de „Ermeni/Armenian“.

 

Ama Türkiye’nin bu „en uzak“ komşusu kendisine „Hayastan“ demekte. Bireylerine de „Hay“ diyorlar kendi dillerinde ve kültürlerinde. Pek bilinmeyen bir konudur bu.

 

 

Günümüz Ermenistan’ının oluşma sürecinde önemli bir adım atmış olduğuna inanılan efsanevi kahraman ve ilk patrik ise, Ermenilerin atası Hayk. Onun hikâyesini tarihçi Horenli Musa’dan (M.S. 410 ile 490) öğreniyoruz:

Güçlü kuvvetli, iyi savaşçı, müthiş okçu Hayk, Torgom’un oğlu ve Armenik’in babasıdır ve Babil’de yaşamaktadır. Korkunç dev Bel (Kral Nemrut mu acaba?) kendisini tüm bölgenin kralı ilan edince Hayk, 300 kişilik ailesini toplar ve Kafkasya’ya doğru yola çıkar. Bel, Hayk’ın ve kabilesinin dönmesini istemektedir. Hayk ise Ararat bölgesine yerleşmiştir artık. Hayk ve ahalisini Babil’e dönmeye zorlamak için Bel ordusuyla yola çıkar. Canavar Bel’in esiri olacaklarına ölmeyi tercih etmeye ant içen Hayk ve halkı Van Gölü ile Mezopotamya arasındaki dağlık arazide Bel ve ordusuyla savaşa tutuşurlar. Hayk, Bel’i Julamerk (Çölemerik/Hakkâri) yakınında bir ok atışıyla öldürür.

 

 

Yıl, geleneksel Ermeni takvimine göre M.Ö. 2492’dir.

 

Hayk’ın ilk patrik olduğu da söylenmektedir. Henüz Hristiyanlık yokken kullanılan “patrik” rütbesi herhalde daha çok “ata” anlamında görülmelidir.

 

Tarihte ilk kez M.Ö. 6. Yüzyıl’da Miletli tarihçi Hekataios’un yazılarında “Armen” adına rastlanıyor. Antik Yunan ve Pers dünyası da ülke için “Armenia”, bireyleri için “Armen” demeye başlıyorlar. Yani, Ermeni olmayanlar Ermenileri böyle adlandırıyorlar. Ahameniş (Eski Pers) İmparatoru I. Darius’un M.Ö. 520 yılında Kirmanşah yakınlarında yaptırdığı ve üzerinde üç dilde (Persçe, Elamca, Babilce) kahramanlık metinlerinin bulunduğu Behistun Yazıtı’nda geçiyor Armen ve Armenia.

 

Bir başka inanışa göre, Yunan Mitolojisi’nde Hellespont ve Bosfor Boğazları’nı Argos gemisiyle geçerek “Altın Post”u aramaya Kolhis, yani Gürcistan sahillerine kadar gelen İason’un arkadaşlarından birinin adı Aram imiş. Bu inanışa göre Aram, İason ile birlikte Yunanistan’a dönmemiş, buralarda kalmış ve kavmini kurmuş. Bunu da parantez içinde ayrıca not edelim. Bu versiyonda biraz Antik Yunan kültürüne eklemlenme isteği ve zorlaması var gibi geliyor bana.

 

Toparlayalım.

 

Armenik’in babası Hayk, onun babası Torgom.

Peki, onun babası?

Torgom, Tiras ve Gomer, üç kardeşler ve hepsi de Yafes’in oğulları.

Peki, Yafes kim?

Kardeşleri Sam ve Ham ile birlikte Nuh Peygamber’in üç oğlundan biri. Tufan’dan sağ kurtulan sekiz kişiden biri de aynı zamanda.

Kısacası, ataları Hayk’tan ötürü kendilerini Nuh Peygamber’in torunları olarak görmekte komşularımız.

 

Hayk’ın tarihsel bir figür olmanın ötesinde bir tür “Deus Armenicus” olarak tanrısallaştırıldığı âşikar. Asur, Indra, Atena, Roma nasıl Kahraman-Tanrı isimlerinden gelen halk isimleriyse, aynı gerekçeyle Hay da Hayk’a dayandırılmaktadır.

 

Zeus da Kafkasya’ya kaçıp sonra Sicilya’da oklarıyla Titanları öldürmemiş miydi?

 

Mitolojiler ve soyağacı çıkarma zorlamaları ne kadar da birbirine benziyor! “Ben kimim” sorusuna cevap aramaktan helâk oldu insanoğlu.

 

Bu arada, Ortaçağ Gürcüleri, Ermenilere “Somekhi”, Ermenistan’a da “Somkheti” derlermiş. O Gürcüler ki, herkes onlara Georgian, Türkler Gürcü, Ruslar Gruzin derken, kendileri kendilerine Sakartvelo diyorlar.

 

Bir âlem bu Kafkasya!

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

RSS Feed

KÜNYE

IMPRESSUM

LEGAL NOTICE

Cicerone.Travel ist eine eingetragene Marke von Inspira-Tour.

TÜRSAB A-11771

İNSPİRA TURİZM ve TİCARET Ltd. Şti.,

Bağdat Cad. 47/6, Kızıltoprak

34724 İSTANBUL


Steuernummer: GÖZTEPE V.D. 4780920202

KIZILTOPRAK, İSTANBUL

0216 330 70 45

0552 330 70 45 WhatsApp

info@cicerone.travel

  • Facebook Social Icon

Facebook: Cicerone.Travel

Instagram: cicerone.travel

Cicerone.Travel is a registered brand of Inspira-Tur.

TURSAB A-11771

İNSPİRA TURİZM ve TİCARET Ltd. Şti.,

Bağdat Cad. 47/6, Kızıltoprak

34724 İSTANBUL


Tax Registration: GÖZTEPE V.D. 4780920202

KIZILTOPRAK, İSTANBUL

0216 330 70 45

0552 330 70 45 WhatsApp

info@cicerone.travel

  • Facebook Social Icon

Facebook: Cicerone.Travel

Instagram: cicerone.travel

Cicerone.Travel bir İnsipra Turizm markasıdır.

TÜRSAB A-11771

İNSPİRA TURİZM ve TİCARET Ltd. Şti.,

Bağdat Cad. 47/6, Kızıltoprak

34724 İSTANBUL


GÖZTEPE V.D. 4780920202

KIZILTOPRAK, İSTANBUL

0216 330 70 45

0552 330 70 45 WhatsApp

info@cicerone.travel

  • Facebook Social Icon

Facebook: Cicerone.Travel

Instagram: cicerone.travel